Każdy wie, że stolicą Polski jest Warszawa. Jednakże w ciągu długiej i burzliwej historii kraju, inne miasta również pełniły funkcję stolic, w tym niektóre dość nieoczekiwane!
Zanim zagłębimy się w historię, warto zaznaczyć, że nasze współczesne wyobrażenie o stolicy nie do końca odnosi się do wczesnego średniowiecza, kiedy państwo polskie dopiero się kształtowało (za rok jego założenia uznaje się 966 – rok chrztu Polski). Tak tę różnicę tłumaczy profesor Bronisław Nowacki z Instytutu Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu:
Mówiąc o okresie wczesnego średniowiecza, trudno powiedzieć, które miasto było stolicą. Na terenie Polski we wczesnym średniowieczu rezydencje władców zlokalizowane były w kilku miejscach. W tamtym czasie „bycie stolicą” miało inny charakter: status stolicy nie oznaczał, że główne organy władzy były skoncentrowane w danym mieście, jak to ma miejsce dzisiaj. W tamtych czasach miasto uważano za stolicę, jeśli stanowiło ważny ośrodek polityczny, w którym podejmowano kluczowe decyzje.
Gniezno
Mając na uwadze wyjaśnienia profesora Nowackiego, przyjrzyjmy się miastu Gniezno, które jest uważane za pierwszą stolicę Polski. Gniezno jest miastem położonym w środkowo-zachodniej Polsce i jedną z najstarszych polskich osad. Gniezno, obok Poznania i Ostrowa Lednickiego, było jedną z głównych rezydencji pierwszego władcy Polski, Mieszka I, który żył w X wieku (dokładna data urodzenia nie jest znana, zm. w 992 r.). W 991 r. Mieszko I stworzył pierwszy polski dokument napisany po łacinie „Dagome Iudex”. W tym dokumencie polski książę prosi papieża, aby ten zaopiekował się jego krajem, który Mieszko nazywa „państwem gnieźnieńskim”. Jest to wyraźna wskazówka, którą z osad Mieszka I należy uznać za główną. Jego syn, Bolesław I Chrobry, który został pierwszym polskim królem (Mieszko I był tylko księciem), wybił monetę z łacińskim napisem „Państwo gnieźnieńskie”, co również wskazuje na znaczenie Gniezna w tamtej epoce. Królowie polskich pieniędzy Kim są tajemnicze koronowane głowy przedstawione na polskich banknotach? Culture.pl opowiada o królach, którzy znacząco przyczynili się do historii Polski. przejdź do strony Według historyków koronacja Bolesława I Chrobrego miała miejsce w 1025 roku w katedrze gnieźnieńskiej (nie jest to pewne, ale bardzo prawdopodobne). To ponownie oznacza, że w najwcześniejszym okresie istnienia państwa polskiego jego stolicą było miasto Gniezno. Jakkolwiek by było, Polacy wierzą, że Gniezno było stolicą Polski od momentu założenia państwa w 966 r. do 1039 r.
Kraków
Wnuk Bolesława I Chrobrego, książę Kazimierz I Odnowiciel, objął władzę w Polsce w 1034 roku. Chciał zwiększyć swój wpływ na szlachtę, co doprowadziło jednak do buntu. Książę zmuszony był uciekać z kraju, najpierw na Węgry, a następnie do Saksonii. Jakby tego było mało, w 1038 roku książę czeski Brzetysław I zaatakował Polskę i splądrował Gniezno i Poznań. W 1039 roku Kazimierz I mógł wreszcie powrócić do Polski dzięki wojskom niemieckim wysłanym przez jego matkę, królową Ryksę Lotaryńską, z pochodzenia niemiecką arystokratkę. Ale nie było sensu wracać do Gniezna czy Poznania, które leżały w gruzach. Dlatego Kazimierz I postanowił uczynić Kraków, który nie ucierpiał tak bardzo podczas wojny, swoją główną rezydencją. Bambers: niemieccy chłopi w Poznaniu W XVIII wieku setki niemieckich chłopów zostało zaproszonych do stałego osiedlania się w okolicach Poznania. Osadnicy, nazywani „Bambrzy”, przez długi czas zachowywali odrębną lokalną tożsamość, co odzwierciedlało się w ich zwyczajach, ubiorze i wielu innych aspektach. przejdź do strony Jego matka spędziła kiedyś wiele lat w tym mieście, przewidując jego przyszłą pomyślność. W młodości towarzyszył jej Kazimierz. Zdaniem historyków, o wyborze Krakowa na stolicę zdecydowało położenie miasta na ważnych szlakach handlowych, a także jego bliskość do Czech. To drugie rozwiązanie umożliwiłoby szybszą odpowiedź na ewentualne ataki ze strony Czechów.
Płock
W 1079 roku władcą Polski został syn Kazimierza I, książę Władysław I Herman. Główną rezydencją Władysława I Hermana był Płock, ważne miasto na Mazowszu. Dlatego miasto stało się stolicą Polski. Gdy w 1079 r. do władzy doszedł książę Władysław I Herman, Płock, w którym mieszkał, stał się faktyczną stolicą Polski. To właśnie tutaj koncentrowało się życie polityczne całego kraju. Do gabinetu księcia przybywali wysocy rangą urzędnicy i ambasadorowie zagraniczni, a młodzi arystokraci kształcili się w szkole dworskiej, przygotowując się do służby rządowej. Odbywały się tu turnieje i inne ważne wydarzenia, jak choćby pasowanie Bolesława III Krzywoustego na rycerza. Władysław I Herman zmarł w 1102 roku. Po jego śmierci dwaj jego synowie, Bolesław III Krzywousty i Zbigniew, rozpoczęli walkę o władzę. Ostatecznie Bolesław kazał uwięzić i oślepić swego brata, co położyło kres ich waśni (w dość brutalny sposób). Bolesław III Krzywousty został księciem Polski w 1107 roku, a Płock pozostał stolicą aż do jego śmierci w 1138 roku.
I znowu Kraków
Po śmierci Bolesława III Krzywoustego Polska weszła w okres rozbicia dzielnicowego, który trwał do roku 1320, kiedy Władysław I Łokietek zjednoczył kraj i koronował się na tron polski. W tym okresie Polska rozpadła się na wiele odrębnych księstw, rządzonych przez różnych władców. Jednakże jedno księstwo, rozciągające się od Krakowa, Gniezna aż po Gdańsk nad Bałtykiem, uważane było za „główne”. Było to najważniejsze księstwo polskie, rządzone przez „starszego księcia”, który przewodził wszystkim pozostałym władcom Polski. Kraków był rezydencją starszego księcia, dlatego też powszechnie przyjmuje się, że od 1138 r. miasto ponownie uzyskało status stolicy Polski. Status stolicy Krakowa został potwierdzony, gdy Władysław Łokietek postanowił, że jego koronacja odbędzie się właśnie tutaj. W kolejnych latach w Krakowie koronowano wielu polskich monarchów, a słynny Zamek Wawelski stał się jedną z najważniejszych rezydencji królewskich. Kraków pozostał stolicą Polski aż do przełomu XVI i XVII wieku: Kraków jakiego nie znasz Odcisk stopy królowej Jadwigi, katakumby, pomnik psa – nasz przewodnik po Krakowie nie opowiada o tych zabytkach, od których każdy turysta rozpoczyna zwiedzanie dawnej stolicy Polski. Pokażemy Ci piękne, ale mniej znane miejsca w Krakowie i opowiemy o niezwykłych krakowskich tradycjach. przejdź do strony Kraków stał się stolicą monarchii, która rozciągała się od pierwotnych ziem polskich aż po rozległe terytoria litewsko-ruskie. Dwór królewski odgrywał ważną rolę w kształtowaniu życia kulturalnego i twórczego <…> Zamek Królewski na Wawelu stał się perłą architektury renesansowej; <…> i z dumą pełnił funkcję rezydencji władców nowoczesnego i potężnego państwa. Pod koniec XVI wieku stolicę przeniesiono do Warszawy, a Kraków utracił swoje dawne znaczenie, zachowując jedynie funkcję reprezentacyjną jako miasto koronacji i pogrzebów królewskich.
Poznań
Warto zauważyć, że w drugiej kadencji Krakowa w roli stolicy nastąpiła krótka przerwa: w latach dziewięćdziesiątych XIII wieku Poznań przez krótki czas pełnił funkcję stolicy Polski. W 1290 roku Przemysł II został księciem krakowskim. Ale zasad było bardzo mało. W tym samym roku zmuszony był opuścić Kraków, ponieważ król czeski Wacław II, który miał znaczną przewagę militarną nad Przemysłem II, postanowił przejąć władzę nad miastem. Przemysł II zabrał insygnia królewskie z Krakowa i przewiózł je na przechowanie do Poznania, gdzie sam się osiedlił. Niektórzy twierdzą, że to właśnie wtedy Poznań stał się stolicą Polski. W 1295 roku w katedrze gnieźnieńskiej Przemysł II został koronowany na króla Polski. Mimo że koronacja miała miejsce w Gnieźnie, to Poznań odgrywał w tym czasie ważniejszą rolę. Profesor Bronisław Nowacki wyjaśnia: Najpiękniejsze kościoły w Polsce 15 niezwykłych polskich kościołów — od średniowiecznych po nowożytne. przejdź do strony tematu#architekturaprzejdź do strony więcej Insygnia królewskie miały w Poznaniu ogromne znaczenie. Przemysł II większość swojego życia spędził w Poznaniu. Wszystkie dokumenty i źródła pisane wskazują, że w Poznaniu przebywał blisko siedemdziesiąt razy, w Kaliszu – około trzydziestu, a w Gnieźnie – zaledwie dwadzieścia. W konsekwencji widoczna jest wyraźna dysproporcja w znaczeniu tych trzech miast: dominuje Poznań.
W 1296 roku Przemysł II zginął w tajemniczych okolicznościach. Niedługo potem stolicą Polski powrócił Kraków.
Warszawa
Jak już wspomniano, na przełomie XVI i XVII wieku stolicę Polski przeniesiono z Krakowa do Warszawy. Stało się tak z kilku powodów. W 1587 roku polska szlachta wybrała na króla Polski syna króla szwedzkiego Zygmunta III Wazy. Osiem lat później jego rezydencja, Zamek Królewski na Wawelu w Krakowie, uległa poważnemu zniszczeniu w pożarze. Niektórzy historycy-amatorzy uważają, że pożar był wynikiem nieudanego eksperymentu alchemicznego! Najwyraźniej król interesował się alchemią i mógł gościć w swoim zamku słynnego polskiego alchemika Michała Sendziwoja. Niezależnie od przyczyn, pożar i spowodowane nim zniszczenia zmusiły króla do przeniesienia stolicy do Warszawy, która w tamtym czasie była ważnym miastem na Mazowszu. W 1596 roku Zygmunt III Waza rozpoczął przenoszenie swojego dworu, a w 1611 roku uczynił zamek królewski w Warszawie swoją główną rezydencją. Warszawa została wybrana na stolicę, ponieważ była bliżej centrum Rzeczypospolitej Obojga Narodów niż Kraków: Zamek Królewski w Warszawie Zamek zbudowano na wzgórzu nad Wisłą jako fortyfikację. Przez wiele stuleci stanowiła główną rezydencję królewską, ale przeszła do historii również jako ważne miejsce kultury. przejdź do strony Niektórzy historycy twierdzą, że przeniesienie stolicy wynikało z faktu, że granice Rzeczypospolitej Obojga Narodów nadal się rozszerzały po podpisaniu unii z Litwą. Po unii Polski i Litwy w 1569 roku Kraków znalazł się na peryferiach kraju. Kraków był oddalony o tysiące kilometrów od wschodnich granic Ukrainy i północnej granicy Litwy, więc Warszawa, położona bliżej centrum, bardziej nadawała się na stolicę. Mówi się, że król miał też osobiste powody, aby przenieść stolicę: Warszawa jest położona bliżej jego rodzinnej Szwecji.
Od czasu, gdy Zygmunt III Waza przeniósł się do Warszawy, miasto pozostało stolicą Polski (z jednym wyjątkiem, o którym powiemy nieco później). Jednakże – o czym mało kto wie – jego status został prawnie uznany dopiero w 1952 roku! Dopiero w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, przyjętej w 1952 roku, Warszawa została oficjalnie uznana za stolicę Polski. W Konstytucji RP z 1997 roku Warszawa ponownie została ogłoszona stolicą kraju. Obecnie znajdują się tam najważniejsze instytucje państwowe: parlament, prezydent i Sąd Najwyższy.
Lublin
Warszawa utraciła status stolicy Polski w 1795 roku w wyniku trzeciego rozbioru Polski, który pozbawił kraj niepodległości na sto dwadzieścia trzy lata. Formalnie Polska nie istniała i nie miała stolicy. W 1918 roku, po wielu latach starań, kraj odzyskał niepodległość. Wraz z odrodzeniem się państwa polskiego odrodził się także jego rząd: został on utworzony 6 listopada w Lublinie, a nie w Warszawie. Z tego powodu uważa się, że Lublin, jako siedziba rządu, pełnił funkcję stolicy Polski: Kuchnia lubelska: golasy izbickie i kaczka a la zamojski Okolice Zamościa i Lublina słyną nie tylko z atrakcji turystycznych, ale również z doskonałego jedzenia. Tutejsza kuchnia, w której przejęto tradycje kulinarne różnych ludów zamieszkujących niegdyś ten region, inspiruje kucharzy i szefów kuchni najmodniejszych restauracji. przejdź do strony W nocy z 6 na 7 listopada 1918 roku w Lublinie utworzono Tymczasowy Rząd Ludowy. Na jej czele stał Ignacy Daszyński. Rząd lubelski nie przetrwał długo – 12 listopada przekazał władzę Naczelnemu Wodzowi Józefowi Piłsudskiemu. Ale na te kilka dni [Lublin] stał się stolicą Polski, która odzyskała niepodległość po stu latach niewoli.
Po tym, jak Lublin zrezygnował z funkcji stołecznej, Warszawa odzyskała tę rolę i pozostała stolicą Polski przez cały okres międzywojenny. Podczas II wojny światowej Polska ponownie zniknęła z mapy – tym razem tylko na kilka lat. Ciekawostką jest, że niektórzy wierzą, iż po zakończeniu wojny Lublin ponownie stał się stolicą Polski. Od sierpnia 1944 do stycznia 1945 roku kwatera główna rozwijającego się reżimu komunistycznego mieściła się w Lublinie. Nadal jednak trwają dyskusje, czy reżim komunistyczny narzucony przez Związek Radziecki powinien być uważany za rząd polski. Po II wojnie światowej, mimo straszliwych zniszczeń i utraty osiemdziesięciu pięciu procent zabudowy miasta, Warszawa podniosła się z popiołów, zachowując status stolicy Polski. Co pozostaje faktem do dziś.
Wrocław, Sandomierz i kilka innych
Czasami na liście stolic Polski pojawiają się także Wrocław i Sandomierz. W XII-wiecznej polskiej kronice Gesta Principum Polonorum te dwa miasta wymienione są wraz z Krakowem jako „główne stolice królestwa”. Według kroniki, na przełomie XI i XII wieku funkcję stolic pełniły Wrocław i Sandomierz.
Mosty Wrocławia. Wirtualny spacer po „Wenecji Północy” Mosty są pomnikami sztuki, techniki i architektury, a już wkrótce artyści opowiedzą historię ponad stu mostów, łączących dwanaście wysp wielokulturowego Wrocławia. przejdź do strony Nie jest jednak jasne, czy znaczenie tych dwóch miast było rzeczywiście tak duże, by można je było poważnie uważać za stolice Polski. Były stolicami księstw polskich, ale nie całego kraju. Jest jeszcze kilka innych miejscowości, np. Łowicz, które z różnych powodów uważane są przez historyków-amatorów za stolice Polski, ale ich argumenty wydają się zbyt naciągane, dlatego postanowiliśmy nie uwzględniać ich na naszej liście.
Jak jeden radziecki oficer wywiadu uratował Kraków przed zniszczeniem
